Venilale (iha lia-portugés: Venilale) Postu Administrativu ida iha munisípiu Baukau, Timór Lorosa’e nian. Bazeia ba Census Populasaun tinan 2022, total Populasaun Posto Administrativo Venilale hamutuk 18,765 mane hamutuk ema 9,495 e feto 9,270. Entre total populasaun nee, idade husi 0-14 hamutuk ema 6858, idade 15-59 hamutuk ema 10251 e idade 60 ba leten hamutuk 1656.

Bazeia ba dadus husi SIGSA, to’o 31 de Dezembru 2025, total populasaun iha Posto Administrativu Venilale 23324, kompostu husi: Mane: 12005 no Feto 11319, ho Total Uma Kain: 5343.

Jeografia

Fronteira Postu Administrativu Venilale tuir Jeografia, parte leste baliza ho Posto Baucau Vila no Quelicai, parte oeste ho Postu Administrativu Vemasse, parte norte Baucau Vila no parte sùl baliza ho Posto Ossu. Área 150, 77 km².[1]

Postu administrativu Venilale iha suku Ualu (8) mak hanesan tuir mai neé: Bado-hoó, Bahamori, Fatulia, Uai-oli, Uailaha, Uatu-haco, Uma Ana Ico, Uma Ana Ulo. Aldeia hamutuk: 35.

 

Setór Ekonomia

Sentru ba rendimentu populasaun Venilale maka merkadu Veniale Vila no Bercoli nebee bazar iha loron diferente. Liu husi bazar nee populasaun bele faan sira nia produtu oi-oin atu bele hatutan sira nia vida moris.

Komersio no negosiu maka loja kiik no kantina nebee faan sasan alimentar nebee limitadu ka uituan deit. Baibain sasan sira nee sosa iha Kapital Baukau ou Dili e balun husi produsaun povo nian.

Industria kiik iha postu administrativu refere mak dulas hare, dulas batar, halo kripik, homan luhu modelu oi-oin, halo tais, no fore-rai sona, fehuk sona, hudi sosa no sel-seluk tan.

Fatin nebee potensia ba Turizmu mak hanesan Bee Manas Uaicana, Santuariu Arina, Ponte Natureza, Kuak Hitu, too agora sedauk hetan rendementu husi parte Turismu tamba vizitante ba iha sitiu Turizmu laiha.

 

Setór Infrastrutura

Obras antigu mak hanesan rezidensia administrador postu administrativu, ofisiu postu administrativu, Igreja, no obra arkitetura portuguesa too dadaun barak mak sei utilize nst.

Kondisaun Estrada Baucau Vila too Administrasaun Posto agora Iha kondisaun. No husi Posto ba Suku sira iha kondisaun ladiak. Transporte neébe  sirkula iha Venilale mak mikrolet.

Populasaun iha postu administrativu Venilale barak hetan bee moos, maibe iha parte  balun bee sei araska no sira presija lao kilometru 4 – 7 mak foin hetan bee.

Suku iha Postu Administrativu Venilale hetan hotu ona eletrisidade.

Meus ba komunikasaun iha postu administrativu Laga kuaze iha hotu ona mak hanesan rede telefone, internet, no mos radiu ho televizaun.

 

Setór Agrikultura

Iha Posto Venilale mak hanesan hare, batar, fehuk- midar, ai-farina, koto, tomate, fehuk-roupa, repollu, kafé, mostarda, talas, kontas, lis- mean, lis- mutin, Kamii, nuu, hudi, haas, sabraka, jambua, kulu, kulu jaka, Ai-nanas no seluk- seluk tan

Animal sira nebee populasaun Venilale hakiak mak hanesan: Karau-Timor, karau-baka, kuda, bibi- timor, bibi- malae, manu, fahi no asu. Inklui peska ikan iha Tasi.

 

Setór Edukasaun

Parte edukasaun iha Postu Administrativu Venilale iha mudansa boot bainhira ita kompara ho tempu Portugues no Indonézia tamba kuaze suku hotu-hotu iha Venilale iha hotu ona eskola EBC Filial, maske fasilidade, ekipamentu, material no mestre seidauk sufisiente ba eskola hotu- hotu.

Total Eskola Publiku no Privada husi Pre-Eskolar to’o Sekundariu iha Postu Administrativu Venilale hamutuk 27 Eskolas, kompostu husi:

  • Total Eskola Pre-Eskolar hamutuk 11 Eskolas
  • Total Eskola EBF hamutuk 18 Eskolas
  • Total Eskola EBC hamutuk 3 Eskola
  • Total Eskola Sekundaria hamutuk 3 Eskolas
  • Total Eskola Tekniku Vocasional hamutuk 1 Eskola.

Saude

Posto Administrativo Venilale iha Sentru Saude 1, ne’ebe lokaliza iha Suku Uatu-Haco.

Posto Saude Bercoli

Posto Saude Bahamori

Posto Saude Liabala

Posto Saude Ossowake

Posto Saude Uai-oli

Turizmu

Venilale nia panaroma ne’ebe furak tebes sei sai fatin tourizmu iha futuru. Fatin ne’ebe potensia dada turistas mak hanesan Bee Manas Uaicana, Santuariu Arina, Ponte Natureza, Kuak Hitu.

 

Língua

Lingua nebee populasaun Postu Administrativu Venilale uza hodi halo komunikasaun mak hanesan: Tetun, Waimua, Midiki no Makasaé. Lian nee maioria populasaun koalia hodi halo komunikasaun ba malu.

© 2026 Autoridade Municipal de Baucau